rojektowanie uniwersalne przestało być w Polsce jedynie dobrą praktyką – stało się wymogiem rynkowym i prawnym. W dobie starzejącego się społeczeństwa, likwidacja barier architektonicznych to nie tylko kwestia empatii, ale twardy parametr podnoszący wartość inwestycji. Jakie technologie dźwigowe dominują w nowoczesnych modernizacjach i nowym budownictwie?
Współczesna inżynieria budowlana stoi przed wyzwaniem: jak pogodzić estetykę i ograniczenia przestrzenne z rygorystycznymi wymogami dostępności? Odpowiedzią są systemy, które odchodzą od tradycyjnych, ciężkich konstrukcji windowych na rzecz kompaktowych urządzeń hydraulicznych i śrubowych.

W przypadku nowych inwestycji lub gruntownych modernizacji, złotym standardem pozostają windy pionowe. Jednak w przeciwieństwie do klasycznych dźwigów osobowych znanych z wieżowców, urządzenia dedykowane likwidacji barier (często nazywane platformami pionowymi) charakteryzują się znacznie mniejszymi wymaganiami budowlanymi.

Kluczową przewagą tych rozwiązań jest minimalne podszybie (często wystarczy zaledwie 10-15 cm zagłębienia w posadzce) oraz brak konieczności budowy osobnej maszynowni. Cały mechanizm napędowy jest zintegrowany z szybem. Pozwala to na montaż windy w miejscach, które wcześniej wydawały się niemożliwe do adaptacji – np. w duszy schodów w starych kamienicach czy jako konstrukcja zewnętrzna dostawiona do elewacji.
Na polskim rynku widać wyraźny trend w stronę personalizacji tych urządzeń. Jak pokazują realizacje wdrażane przez inżynierów z PPD Krosno, nowoczesna winda może być przeszklona, wykończona stalą nierdzewną lub malowana proszkowo pod kolor elewacji, stając się integralnym elementem designu budynku, a nie tylko „koniecznym dodatkiem”.
Nie zawsze ingerencja w strukturę stropów jest możliwa. W obiektach zabytkowych lub budynkach użyteczności publicznej o specyficznym układzie (np. sądy, szkoły, urzędy), optymalnym rozwiązaniem stają się platformy przyschodowe.
To zaawansowane urządzenia elektromechaniczne, które poruszają się po szynie montowanej do ściany nośnej lub bezpośrednio do stopni schodów. Współczesne modele potrafią pokonywać tory krzywoliniowe o zmiennym kącie nachylenia, zachowując pełną stabilność i udźwig pozwalający na transport osoby na ciężkim wózku elektrycznym.
Warto zwrócić uwagę na automatyzację tych systemów – bariery ochronne otwierają się i zamykają samoczynnie, a systemy diagnostyczne na bieżąco monitorują stan urządzenia, zapewniając bezpieczeństwo zgodne z normami unijnymi.
Decyzja o wyborze konkretnego urządzenia musi być poparta analizą przepisów. Każde urządzenie dźwigowe w Polsce (o wysokości podnoszenia powyżej określonych parametrów) podlega pod Urząd Dozoru Technicznego (UDT). Oznacza to, że proces inwestycyjny nie kończy się na montażu – wymaga przygotowania dokumentacji rejestracyjnej i odbioru technicznego.
Dla zarządców nieruchomości i inwestorów kluczowa jest wiedza nie tylko techniczna, ale i prawna – dotycząca np. możliwości pozyskania środków z PFRON na likwidację barier. To skomplikowana procedura, w której łatwo o błąd formalny. Dlatego przy planowaniu inwestycji warto korzystać z bazy wiedzy, którą udostępniają np. eksperci z platformadlaniepelnosprawnych.pl. Merytoryczne wsparcie na etapie projektu pozwala uniknąć kosztownych poprawek podczas odbiorów budowlanych.
Dostępność budynku to proces, nie jednorazowe działanie. Wybór między windą pionową a platformą schodową powinien wynikać z chłodnej kalkulacji inżynierskiej, uwzględniającej specyfikę bryły budynku i budżet. Pewne jest jedno – w nowoczesnym budownictwie nie ma miejsca na bariery, a technologia dostarcza nam wszystkich narzędzi, by je skutecznie eliminować.